Diğer
Güvenli
Biyoyararlanım
Bir maddenin vücuda alındıktan sonra sistemik dolaşıma ulaşan ve etki gösterebilen aktif formunun oranını gösteren farmakokinetik parametredir.
Nedir?
Biyoyararlanım (bioavailability), bir maddenin (ilaç, besin öğesi, vitamin vb.) vücuda alındıktan sonra sistemik dolaşıma ulaşan ve hedef dokuda etki gösterebilen aktif formunun oranını ifade eden farmakokinetik bir terimdir. Bir maddenin ağızdan alınması durumunda, sindirim sistemi, karaciğer metabolizması ve diğer faktörler nedeniyle tamamı kana geçemeyebilir.
Biyoyararlanım yüzdesi, damardan (intravenöz) verilen aynı dozun %100 kabul edilmesiyle karşılaştırılarak hesaplanır. Örneğin bir ilacın oral biyoyararlanımı %50 ise, alınan dozun yarısı sistemik dolaşıma ulaşır. Besin öğeleri, vitaminler ve ilaçların etkinliği büyük ölçüde biyoyararlanımlarına bağlıdır. Gıda matrisi, kimyasal form, birlikte alınan diğer maddeler ve bireyin metabolik durumu biyoyararlanımı etkileyen faktörlerdir.
Nerelerde kullanılır?
İlaç geliştirme, farmakoloji, klinik tıp, beslenme bilimi, gıda teknolojisi, besin takviyeleri, fonksiyonel gıdalar
Yararları
İlaç ve besin öğelerinin etkinliğinin değerlendirilmesinde kritik parametre
Doz ayarlaması ve tedavi planlamasında rehberlik sağlar
Farklı formülasyonların karşılaştırılmasına olanak tanır
Gıda-ilaç etkileşimlerinin anlaşılmasına yardımcı olur
Besin takviyelerinin ve fonksiyonel gıdaların etkinliğinin belirlenmesinde kullanılır
Dikkat edilmesi gerekenler
Biyoyararlanımın kendisi bir zarar değil, bir ölçüm parametresidir
Düşük biyoyararlanım tedavi başarısızlığına yol açabilir
Yüksek biyoyararlanım beklenmedik yan etkilere veya toksisite riskine neden olabilir
Bireyler arası farklılıklar tedavi yanıtında değişkenliğe yol açar
Tipik kaynaklar
İlaçlar, vitamin ve mineral takviyeleri, besin öğeleri, fonksiyonel gıdalar, nutraceuticals
