Genel Katkı Maddesi
Tehlikeli
Formaldehit
Keskin kokulu, kanserojen bir kimyasal madde; endüstride yaygın kullanılır ancak ciddi sağlık riskleri taşır.
Nedir?
Formaldehit (formaldehid), kimyasal formülü CH₂O olan, keskin kokulu, renksiz bir gazdır. En basit aldehit bileşiği olup, oda sıcaklığında gaz halinde bulunur ve suda çok iyi çözünür. Endüstriyel olarak büyük miktarlarda üretilen formaldehit, dezenfektan ve koruyucu özelliklerinden dolayı çeşitli sektörlerde kullanılır.
Formaldehit, doğal olarak insan vücudunda da az miktarda metabolizma sırasında oluşur ve hızla parçalanır. Ancak dış kaynaklardan yüksek konsantrasyonlarda maruz kalındığında sağlık riskleri oluşturabilir. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı (IARC) tarafından insan kanserojen maddesi (Grup 1) olarak sınıflandırılmıştır.
Nerelerde kullanılır?
Yapıştırıcılar ve reçineler, yonga levha ve kontrplak üretimi, tekstil ürünleri (kırışmazlık için), kozmetik ürünler (koruyucu olarak, düşük konsantrasyonda), dezenfektanlar, tıbbi doku saklama solüsyonları, bazı aşılarda koruyucu, boya ve kaplama malzemeleri, kağıt ürünleri
Yararları
Güçlü antimikrobiyal ve dezenfektan özelliği sayesinde bakterileri, virüsleri ve mantarları etkisiz hale getirir
Endüstriyel üretimde reçine ve yapıştırıcı üretiminde önemli hammadde olarak kullanılır
Tıbbi alanda doku saklama ve mumyalama işlemlerinde koruyucu olarak fayda sağlar
Tekstil ürünlerinde kırışmazlık ve dayanıklılık sağlar
Dikkat edilmesi gerekenler
IARC tarafından Grup 1 kanserojen olarak sınıflandırılmış, özellikle nazofaringeal kanser ve lösemi riskini artırır (Yüksek kanıt düzeyi)
Solunum yolu tahrişi, öksürük, nefes darlığı ve astım ataklarına neden olabilir (Yüksek kanıt düzeyi)
Cilt ile temasında alerjik dermatit, kızarıklık ve yanma hissi oluşturabilir (Yüksek kanıt düzeyi)
Göz tahrişi, yanma, sulanma ve kızarıklığa yol açar (Yüksek kanıt düzeyi)
Uzun süreli maruziyette baş ağrısı, yorgunluk ve konsantrasyon bozukluğu görülebilir (Orta kanıt düzeyi)
Yüksek dozlarda yutulması durumunda ağız, boğaz ve mide yanması, bulantı ve kusma görülür (Yüksek kanıt düzeyi)
Hamilelik döneminde maruziyetin düşük doğum ağırlığı ve gelişimsel sorunlarla ilişkili olabileceği öne sürülmüştür (Düşük-orta kanıt düzeyi)
Tipik kaynaklar
Yonga levha ve lamine mobilyalar, yapıştırıcılar, bazı tırnak sertleştirici ve cilalar, saç düzleştirici ürünler (keratin tedavileri), bazı temizlik ürünleri, sigara dumanı, egzoz gazları, bazı kumaşlar ve perdeler, bazı kozmetik ürünler (koruyucu olarak)