Diğer
Tehlikeli
Fotoyaşlanma
UV ışınlarının neden olduğu erken cilt yaşlanması; kırışıklık, leke ve cilt kanseri riskini artıran zararlı bir süreçtir.
Nedir?
Fotoyaşlanma, ultraviyole (UV) ışınlarının tekrarlayan maruziyeti sonucunda ciltte meydana gelen erken yaşlanma sürecidir. Güneş ışığındaki UVA ve UVB ışınları, cildin dermis tabakasındaki kollajen ve elastin liflerini tahrip ederek, kırışıklık, pigmentasyon değişiklikleri, elastikiyet kaybı ve doku hasarına neden olur. Fotoyaşlanma, kronolojik (doğal) yaşlanmadan farklı olarak önlenebilir bir süreçtir.
Fotoyaşlanma, ciltte serbest radikal oluşumunu artırır, DNA hasarına yol açar ve cildin onarım mekanizmalarını bozar. Uzun süreli güneş maruziyeti sonucunda ciltte solar lentigo (güneş lekeleri), telenjiektazi (kılcal damar genişlemeleri), kaba doku, derin kırışıklıklar ve prekanseröz lezyonlar gelişebilir. Cilt kanseri riskini de önemli ölçüde artıran fotoyaşlanma, özellikle açık tenli bireylerde daha belirgindir.
Nerelerde kullanılır?
Fotoyaşlanma bir hastalık/süreç olup kullanım alanı yoktur; ancak fotoyaşlanmayı önlemeye yönelik ürünler: güneş koruyucular, antioksidan serumlar, retinoid kremler, dermatolojik tedaviler
Yararları
Fotoyaşlanmanın kendisi zararlı bir süreç olup, doğrudan bir yararı yoktur
Fotoyaşlanma farkındalığı, güneş koruyucu kullanımını ve cilt sağlığı bilincini artırır
Erken tespit, cilt kanseri ve diğer cilt hastalıklarının önlenmesine yardımcı olabilir
Dikkat edilmesi gerekenler
Derin kırışıklıklar ve ince çizgiler (Kanıt düzeyi: Yüksek)
Pigmentasyon bozuklukları, güneş lekeleri ve düzensiz cilt tonu (Kanıt düzeyi: Yüksek)
Kollajen ve elastin kaybı, cilt elastikiyetinde azalma (Kanıt düzeyi: Yüksek)
Kaba, kalınlaşmış cilt dokusu (Kanıt düzeyi: Yüksek)
Telenjiektazi (kılcal damar genişlemeleri) (Kanıt düzeyi: Orta-Yüksek)
Aktinit keratoz (prekanseröz lezyonlar) gelişimi (Kanıt düzeyi: Yüksek)
Bazal hücreli karsinom, skuamöz hücreli karsinom ve melanom riski artışı (Kanıt düzeyi: Yüksek)
Ciltte kuruluk ve pürüzlülük (Kanıt düzeyi: Yüksek)
Erken yaşlanma görünümü (Kanıt düzeyi: Yüksek)
Tipik kaynaklar
Güneş ışığı (UVA ve UVB ışınları), solaryum cihazları, UV lambalar