Diğer
Tehlikeli
Oksidatif Hasar
Serbest radikallerin hücrelere zarar vermesi sonucu oluşan, kronik hastalıklar ve yaşlanmayla ilişkili zararlı biyokimyasal süreç.
Nedir?
Oksidatif hasar, serbest radikaller ve reaktif oksijen türlerinin (ROS) hücrelerdeki proteinlere, lipitlere ve DNA'ya zarar vermesi sonucu oluşan biyokimyasal bir süreçtir. Vücudun normal metabolik faaliyetleri sırasında veya çevresel faktörler (kirlilik, radyasyon, sigara) nedeniyle oluşan serbest radikaller, antioksidan savunma sisteminin yetersiz kaldığı durumlarda hücresel yapılara zarar verir.
Oksidatif hasar, yaşlanma, kanser, kardiyovasküler hastalıklar, nörodejeneratif hastalıklar (Alzheimer, Parkinson), diyabet ve birçok kronik hastalığın patogenezinde önemli rol oynar. Antioksidanlar (vitamin C, E, glutatyon) ve enzimatik savunma sistemleri (süperoksit dismutaz, katalaz) vücudun oksidatif hasara karşı doğal koruma mekanizmalarıdır.
Nerelerde kullanılır?
Oksidatif hasar bir hastalık mekanizması olup kullanım alanı yoktur; ancak oksidatif hasarı önlemeye yönelik antioksidan tedaviler, takviyeler ve koruyucu stratejiler geliştirilmiştir
Yararları
Oksidatif hasarın kendisinin bir yarar sağladığı söylenemez - bu zararlı bir süreçtir
Ancak hafif oksidatif stres, hücresel adaptasyon ve hormezis yoluyla savunma mekanizmalarını güçlendirebilir (sınırlı kanıt)
Egzersiz sırasında oluşan kontrollü oksidatif stres, antioksidan kapasitenin artmasına katkıda bulunabilir
Dikkat edilmesi gerekenler
DNA hasarı ve mutasyonlar, kanser riskini artırabilir (güçlü kanıt)
Lipit peroksidasyonu, hücre zarlarına zarar verir ve ateroskleroza katkıda bulunur (güçlü kanıt)
Protein oksidasyonu, hücresel fonksiyonları bozar ve yaşlanmayı hızlandırır (güçlü kanıt)
Nörodejeneratif hastalıkların (Alzheimer, Parkinson) gelişiminde rol oynar (orta-güçlü kanıt)
Diyabet komplikasyonlarını şiddetlendirir (güçlü kanıt)
Kardiyovasküler hastalık riskini artırır (güçlü kanıt)
Bağışıklık sistemini zayıflatabilir (orta kanıt)
Göz hastalıkları (katarakt, maküler dejenerasyon) riskini artırır (orta-güçlü kanıt)
Tipik kaynaklar
Sigara dumanı, hava kirliliği, UV radyasyonu, işlenmiş gıdalar, aşırı alkol tüketimi, pestisitler, ağır metaller, yüksek şeker diyeti, kronik stres, aşırı egzersiz