Vitamin
Güvenli
Zeaksantin
Göz sağlığını destekleyen, sarı-turuncu renkli güçlü antioksidan karotenoid pigment.
Nedir?
Zeaksantin, karotenoid ailesinden sarı-turuncu renkli bir pigmenttir. Kimyasal formülü C40H56O2 olan bu bileşik, lutein ile birlikte göz sağlığında kritik rol oynar ve özellikle retinada makula bölgesinde yoğun olarak bulunur. Zeaksantin, güçlü antioksidan özelliklere sahip lipofilik (yağda çözünen) bir moleküldür ve vücutta sentezlenemediği için diyetle alınması gereken bir karotenoiddir.
İnsan vücudunda zeaksantin, özellikle göz dokusunda mavi ışığı filtreleyen ve oksidatif stresi azaltan önemli bir koruyucu bileşen olarak işlev görür. Bitkilerde fotosentez sırasında ışık toplama ve koruma görevleri üstlenir. Doğal olarak sarı-turuncu renkli meyve ve sebzelerde bulunur ve gıda takviyesi olarak da yaygın şekilde kullanılmaktadır.
Nerelerde kullanılır?
Gıda takviyeleri, göz sağlığı ürünleri, fonksiyonel gıdalar, doğal gıda boyası, kozmetik ürünler, cilt bakım kremleri, güneş koruyucu ürünler, hayvan yemi katkısı
Yararları
Göz sağlığını destekler ve yaşa bağlı makula dejenerasyonu (YBMD) riskini azaltabilir (güçlü kanıt)
Mavi ışığın zararlı etkilerine karşı gözü korur (orta-güçlü kanıt)
Katarakt riskini azaltmaya yardımcı olabilir (orta kanıt)
Güçlü antioksidan etki göstererek hücreleri serbest radikallerden korur (güçlü kanıt)
Görme keskinliğini ve kontrast duyarlılığını artırabilir (orta kanıt)
Cilt sağlığını destekleyebilir ve UV hasarına karşı koruma sağlayabilir (sınırlı kanıt)
Bilişsel fonksiyonları destekleyebilir (yeni araştırmalar, sınırlı kanıt)
Dikkat edilmesi gerekenler
Önerilen dozlarda genellikle güvenlidir, ciddi yan etki bildirilmemiştir
Çok yüksek dozlarda cilt renginde hafif sarımsı değişiklik (karotenodermia) görülebilir (zararsız, geçici)
Hamilelik ve emzirme döneminde yüksek doz kullanımı için yeterli veri yoktur
Bazı ilaçlarla (örn. kolesterol düşürücüler) etkileşime girebilir
Sigara içenlerde yüksek doz beta-karoten kullanımı akciğer kanseri riskini artırabilir (zeaksantin için net veri yok, dikkatli olunmalı)
Tipik kaynaklar
Mısır, portakal biberi, kırmızı biber, sarı biber, ıspanak, marul, kabak, yumurta sarısı, kivi, üzüm, portakal, mango, goji berry, yeşil yapraklı sebzeler
