İngiliz ilaç firması GSK GlaxoSmithKline, en çok satan zona aşısı Shingrix’in, demans riskini azaltıp azaltmadığını belirlemek amacıyla Birleşik Krallık’ta geniş çaplı bir çalışmaya başlıyor. Bu çalışma, Birleşik Krallık Ulusal Sağlık Servisi'nin (NHS) büyük veri tabanının sunduğu benzersiz bir doğal deneyden faydalanıyor.

GSK, en çok satan zona aşısının demans riskini azaltıp azaltmadığını araştırıyor

• Çalışma Tasarımı:
  Çalışmada, 65-66 yaşlarındaki yaklaşık 1,4 milyon kişinin sağlık verileri incelenecek. 2023’te yapılan aşı programı değişikliğiyle, 65 yaş ve üzeri bireyler Shingrix aşısına hak kazanırken, 66 yaş ve üzeri bireyler aşıya ancak 70 yaşına geldiklerinde erişebildi. Bu durum, aşı yapılan ve yapılmayan iki geniş, doğal olarak rastgele grubu ortaya çıkardı.

• Neden:
  GSK’nın bilimden sorumlu yöneticisi Tony Wood, bu kadar büyük bir katılımcı grubunu içeren bir deneme yapmanın maliyetinin çok yüksek olacağını belirtti. NHS’nin kapsamlı sağlık verileri, gerçek dünya koşullarında aşının demans riskine etkisini incelemek için eşsiz bir fırsat sunuyor.

• Ortaklıklar ve Kapsam:
  Araştırma, UK Dementia Research Institute ve Health Data Research UK ile iş birliği içinde yürütülüyor. Çalışma, 65 yaş grubundaki bireyler 70 yaşına gelip aşıya hak kazanana kadar takip edilecek ve diğer sağlık durumları gibi faktörler de göz önünde bulundurulacak.

• Genel Bağlam:
  Daha önceki çalışmalar, zona aşısının demans riskini azaltabileceğine dair ilişkisel veriler sunmuştu; ancak bu yeni çalışma, nedenselliği kesin olarak ortaya koymayı amaçlıyor. Sonuçlar aşı üzerindeki koruyucu etkinliği doğrularsa, GSK yetkililerle görüşerek Shingrix için onaylanan endikasyonları genişletme yoluna gidebilir.

• Küresel Önemi:
  Dünya genelinde 55 milyondan fazla insan demansla mücadele ederken, elde edilecek sonuçlar halk sağlığı açısından büyük önem taşıyabilir. Bu çalışma, Alzheimer ve diğer demans türlerine yönelik etkin müdahalelerin geliştirilmesinde önemli bir adım olabilir.

Bu yenilikçi yaklaşım, zorlu ve maliyetli olabilecek klasik klinik denemeler yerine, geniş ölçekli epidemiyolojik verileri ve doğal olarak oluşan rastgele grupları kullanarak demans riskine yönelik aşının potansiyel etkilerini değerlendirmeyi hedefliyor.