Avrupa Birliği’nin gıda güvenliği sistemi (RASFF) üzerinden 12 Eylül 2025 tarihinde yayınlanan bildirimlerde, Türkiye çıkışlı üzüm yaprağı, armut, Antep fıstığı, fıstık ezmesi ve kuru incir gibi ürünlerde ciddi gıda güvenliği sorunları tespit edildi.

Tespit edilen sorunlar arasında pestisit kalıntıları, mikotoksinler ve alerjen yanlış etiketleme öne çıkıyor. Bu uyarılar hem ihracatçılar hem de tüketiciler için büyük önem taşıyor.

Avrupa’dan Türkiye Menşeli Gıda Ürünlerine 5 Kritik Uyarı

1- Salamura Üzüm Yaprağında Pestisit Fazlalığı: Notification 2025.7043

• Tespit edilen maddeler: Acetamiprid, Emamectin B1a, Penconazol

• Bulgular:

  • Acetamiprid: 0,035 mg/kg (limit 0,010 mg/kg)

  • Emamectin B1a: 0,085 mg/kg (limit 0,002 mg/kg)

  • Penconazol: 0,027 mg/kg (limit 0,010 mg/kg)

Bazı kalıntılar limitin 40 kata kadar üzerinde bulundu.

2- Armutta Yasaklı Pestisit ve Yüksek Kalıntı: Notification 2025.7035 

• Tespit edilenler: Cypermethrin, Pyriproxyfen, yasaklı Phosmet

• Risk değerlendirmesi:

  • Cypermethrin: %498,6 akut referans doz aşımı (Primo modeli)

  • Phosmet: 0,0096 mg/kg (limit yok – çünkü izinli değil)

Özellikle Cypermethrin için tüketim riskinin çok yüksek olduğu bildirildi.

3- Kavrulmuş Antep Fıstığında Aflatoksin: Notification 2025.7028 

• Bulgular:

  • Aflatoksin B1: 13,2 µg/kg (limit 8 µg/kg)

  • Toplam aflatoksin: 14,5 µg/kg (limit 10 µg/kg)

Limitin yaklaşık %60 üzerinde aflatoksin tespit edildi.

4-  Fıstık Kremasında Etiketlenmemiş Alerjen (Badem): Notification 2025.7027

• Ürün etiketinde badem yok denmesine rağmen, analizlerde badem proteini bulundu.

• Alerjisi olan kişiler için bu durum hayati risk taşıyor.

• Almanya ürünü piyasadan çekti ve tüketiciye geri çağrı yaptı.

5- Kuru İncirde Okratoksin A: Notification 2025.7026 

• Bulgular:

  • 24,2 µg/kg (limit 8 µg/kg)

Limitin 3 katı kadar yüksek değerler saptandı. Ürün Almanya’ya gitmek üzereyken Belçika sınırında durduruldu.

Neden Türkiye Menşeli Ürünlerde Risk Fazla?

Son yıllarda AB bildirimlerinde Türkiye kaynaklı ürünlerin sık sık gündeme gelmesi, birkaç temel soruna işaret ediyor:

1. Yoğun pestisit kullanımı → Zararlılarla mücadelede aşırı veya yasaklı ilaç tercih edilebiliyor.

2. Hasat ve depolama koşulları → Özellikle incir ve fıstıkta aflatoksin ve okratoksin gibi küf toksinleri oluşabiliyor.

3. Etiketleme ve izlenebilirlik eksikleri → Fıstık kremasında olduğu gibi alerjen bildirimi yapılmayabiliyor.

4. AB limitleri ile Türkiye uygulamaları arasındaki farklılıklar → Türkiye’de izinli olan bazı pestisitler, AB’de yasaklı.

Tüketici ve Üretici İçin Öneriler

• Tüketiciler: Avrupa’ya ihraç edilmeyen ürünlerde de benzer riskler olabileceğini unutmamalı. Güvenilir üretici ve markaları tercih etmek önemli.

• Üreticiler: İhracat için AB mevzuatına tam uyum, kalıntı analizlerinin düzenli yapılması ve iyi tarım uygulamaları hayati önem taşıyor.

12 Eylül 2025’teki bu 5 uyarı, Türkiye’nin tarımsal üretim ve gıda ihracatında kalite kontrol eksikliklerini bir kez daha gözler önüne serdi.

Hem pestisit kalıntıları hem de mikotoksinler, düşük toleranslı AB standartlarını aşarak ürünlerin reddedilmesine yol açıyor. Bu durum, Türkiye’nin ihracat imajını zedeleyebilir ve tüketici sağlığı açısından da ciddi riskler doğurabilir.